بیماری آب سیاه (گلوکوم) (Glaucoma) یکی از شایعترین علل نابینایی در جهان است. این بیماری معمولاً به آرامی پیشرفت میکند و تا زمانی که بخش زیادی از بینایی از بین نرفته باشد، علائم قابل توجهی ندارد. در این مقاله به بررسی کامل علائم، علتها، روشهای تشخیص و درمان گلوکوم میپردازیم تا با شناخت بهتر، بتوان از عوارض آن پیشگیری کرد.
گلوکوم چیست و چرا به آن آب سیاه میگویند؟
در داخل چشم مایعی شفاف به نام زلالیه جریان دارد که وظیفه تغذیه و حفظ فشار مناسب چشم را برعهده دارد. اگر مسیر خروج این مایع مسدود شود، فشار داخل چشم افزایش یافته و به عصب بینایی آسیب میزند. این آسیب، همان چیزی است که بهتدریج باعث کاهش دید میشود.
در مراحل ابتدایی، بیمار معمولاً هیچ دردی احساس نمیکند و دید مرکزیاش طبیعی است، اما دید محیطی آرامآرام کاهش مییابد؛ به همین دلیل است که گلوکوم را «دزد خاموش بینایی» مینامند.
انواع مختلف گلوکوم
| نوع گلوکوم | ویژگیها | توضیح مختصر |
|---|---|---|
| زاویه باز اولیه | شایعترین نوع | پیشرفت تدریجی و بدون علامت مشخص |
| زاویه بسته حاد | ناگهانی و دردناک | نیازمند مراجعه فوری به پزشک |
| گلوکوم مادرزادی | از بدو تولد | نادر اما نیازمند جراحی سریع |
| با فشار طبیعی | بدون افزایش فشار چشم | ناشی از حساسیت عصب بینایی |
علائم شایع آب سیاه
علائم بیماری بسته به نوع آن متفاوت است، اما معمولترین نشانهها شامل موارد زیر هستند:
- تاری یا مهآلود شدن دید
- مشاهده هالههای رنگی دور نورها
- درد چشم، بهویژه در نور زیاد یا شب
- سردردهای تکرارشونده
- کاهش دید جانبی یا محیطی
در نوع زاویه باز ممکن است هیچکدام از این علائم در مراحل اولیه وجود نداشته باشد، به همین دلیل معاینه منظم چشم اهمیت زیادی دارد.
علت بروز آب سیاه (گلوکوم)
افزایش فشار داخل چشم یکی از دلایل اصلی آسیب به عصب بینایی است، اما همیشه علت قطعی نیست.
گاهی جریان خون ناکافی به عصب بینایی یا حساسیت زیاد این عصب نیز باعث بروز گلوکوم میشود.
عوامل خطر شامل موارد زیرند:
- سن بالای ۴۰ سال
- سابقه خانوادگی آب سیاه
- دیابت یا فشار خون بالا
- مصرف طولانی داروهای کورتونی
- آسیب یا جراحی قبلی چشم
درمان آب سیاه (گلوکوم)
درمان گلوکوم با هدف کاهش فشار داخل چشم و جلوگیری از آسیب بیشتر به عصب بینایی انجام میشود.
نوع درمان با توجه به شدت بیماری تعیین میگردد.
| روش درمان | توضیح | تأثیر اصلی |
|---|---|---|
| قطره چشمی | رایجترین روش درمان | کاهش فشار داخل چشم |
| داروی خوراکی | در موارد خاص استفاده میشود | کاهش تولید زلالیه |
| لیزر درمانی | برای بهبود خروج مایع چشم | کاهش نیاز به دارو |
| جراحی | در مراحل پیشرفتهتر | ایجاد مسیر جدید برای تخلیه مایع |
آیا آب سیاه قابل پیشگیری است؟
در بسیاری از موارد، تشخیص زودهنگام بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت بیماری است. انجام معاینات سالانه بهویژه برای افراد در معرض خطر بسیار حیاتی است.
همچنین رعایت چند نکته میتواند نقش پیشگیرانه داشته باشد:
- چکاپ سالانه چشم
- کنترل بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون
- ورزش منظم برای بهبود جریان خون
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای استروئیدی
زندگی با گلوکوم
درمان آب سیاه تنها شامل دارو یا جراحی نیست، بلکه نیاز به تغییر سبک زندگی و مراقبت مداوم دارد. بیمارانی که از قطره استفاده میکنند باید آن را طبق برنامه و در زمان مشخص مصرف کنند.
همچنین انجام معاینات دورهای برای بررسی عملکرد عصب بینایی و میدان دید، از پیشرفت بیماری جلوگیری میکند.
جمع بندی
آب سیاه بیماریای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. این اختلال بهآرامی اما بیوقفه میتواند بینایی را تهدید کند.
همانطور که اشاره شد، چکاپ سالانه چشم یکی از ارکان اصلی مراقبتهای پیشگیرانه است. برای انجام یک معاینه چشم کامل و تخصصی که بتواند سلامت بینایی شما را به طور دقیق ارزیابی کند، میتوانید از خدمات کلینیک چشم پزشکی دکتر زرین بخش استفاده کنید. تشخیص بهموقع در کنار رعایت نکاتی مانند کنترل بیماریهای سیستمیک و ورزش منظم، میتواند از بسیاری از عوارض جدی چشمی جلوگیری کند.
برای مطالعهی بیشتر درباره جزئیات درمان، علائم هشداردهنده و روشهای کنترل گلوکوم میتوانید مقاله تخصصی دکتر پرویز زرینبخش را در وبسایت ایشان بخوانید:
علائم و درمان گلوکوم (آب سیاه)